“O‘zaeronavigatsiya” Markazi 

Ekologik siyosat to‘g‘risidagi Nizomi

 

 

“O‘zaeronavigatsiya” Markazi (keyingi o‘rinlarda  – O‘ANM) xalq iste’mol tovarlari ishlab chiqarish bo‘yicha bevosita ishlab chiqarish jarayonlari bilan shug‘ullanmaydi hamda sanoat korxonasi hisoblanmaydi, ammo O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyot sohasini rivojlantirishda ishtirok etadi va global g‘oyalarning ahamiyati hamda atrof-muhitni muhofaza qilish zarurligini anglaydi.

 

O‘z faoliyatining ekologik xavflari, shuningdek, tarkibiy bo‘linmalari faoliyatini nazorat qilish maqsadida tsuan ushbu Ekologik siyosatni qabul qildi.

 

1. Ekologik siyosat to‘g‘risidagi Nizomning qo‘llanish sohasi

 

1.1. Siyosat barcha xodimlar tomonidan bajarilishi shartdir va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari bilan o‘zaro munosabatlar, ichki me’yoriy hujjatlarni ishlab chiqish, axborot tarqatish va boshqa aloqa turlariga ta’sir ko‘rsatadigan qismda o‘z faoliyatini rejalashtirish va amalga oshirishda rahbariyatni amalga oshirish uchun tavsiya etiladi.

1.2. Siyosat O‘ANM barqaror rivojlanish sohasidagi faoliyatining maqsadlari, tamoyillari, yo‘nalishlari va vazifalari, shuningdek, ekologiya sohasidagi faoliyatning yagona tamoyillarini belgilaydi.

1.3. Ushbu siyosat O‘ANM rasmiy veb-saytida foydalanish uchun mavjud bo‘lgan ommaviy hujjatdir.

1.4. Siyosatda keltirilgan ma’lumotlar uni tasdiqlash vaqtida dolzarbdir. Siyosat sodir bo‘layotgan o‘zgarishlarni hisobga olgan holda, shuningdek strategik hujjatlarni yangilashda kamida besh yilda bir marta qayta ko‘rib chiqilishi mumkin.

 

2. Ekologik siyosat to‘g‘risidagi Nizomning maqsadi,

tamoyillari va vazifalari

 

2.1.   2.1. O‘ANM ekologik siyosatining maqsadi tarkibiy bo‘linmalarning ekologik xavfsiz faoliyati, atrof-muhitga ta’sirini kamaytirish, shuningdek, barqaror rivojlanishni ta’minlash, hayot sifatini yaxshilash, xodimlarning sog‘lig‘ini yaxshilash uchun ekologik amaliyotlari va atrof-muhitni muhofaza qilishni targ‘ib qilish, O‘zbekiston Respublikasining ekologik xavfsizligini ta'minlashga hissa qo‘shishdan iborat.

2.2. O‘ANM atrof-muhitni muhofaza qilish maqsadlarini amalga oshirishda quyidagi tamoyillar yordam beradi:

HHB marshrut yo‘nalishlarini optimallashtirish, HK oqimlarini tezlashtirish va tartibga solish, CO2 chiqindilarini kamaytirish uchun HK oqimlarini rejalashtirish va boshqarish;

atrof-muhitga ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo‘lish, materiallar, energiya va suvdan foydalanish samaradorligini oshirish, chiqindilarni oqilona boshqarish; atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida xavflarni samarali boshqarish, o‘qitish, maslahat berish va boshqa qo‘llab-quvvatlash amaliyotini rivojlantirish;

axborot ochiqligi va shaffofligini takomillashtirish.

2.3. O‘ANM ekologik siyosatining vazifalari quyidagilardan iborat:

atrof-muhitga ta’sirini kamaytirishga qaratilgan havo harakatiga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha ilg‘or tajribalarni joriy etish;

HK yerda va parvozda kechikishini kamaytirish tartib-taomillarini joriy etish; O‘zbekiston Respublikasining ekologik qonunchiligi talablariga rioya etilishi
va tarkibiy bo‘linmalar obyektlarida ekologik xavfsizlikni ta’minlash;

 atrof-muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatmaslik va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi xatarlarni boshqarish.

 2.4. Atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi tarkibiy bo‘linmalarning vazifalari o‘zaro bog‘liq bo‘lishi va ushbu Nizomga zid bo‘lmasligi kerak.

 

3.      Atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi ustuvor yo‘nalishlar

 

3.1. O‘ANM atrof-muhitni muhofaza qilishni ta'minlab, o‘z oldiga quyidagi maqsadlarni qo‘yadi: yashil aviatsiyaga intilish bo‘yicha xalqaro tashkilotlar tomonidan ilgari surilgan tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlash hamda fuqaro aviatsiyasining ekologiya va atrof-muhitga zararli ta'sirini kamaytirish va aviatsiya yoqilg‘isini tejash maqsadida qo‘shni aeronavigatsiya xizmatlari provayderlari bilan birgalikda xalqaro va mahalliy parvozlar yo‘nalishlarini optimallashtirish bo‘yicha ishlarni amalga oshirish; parvoz vaqtini qisqartirish, havo kemalarining havoda bo‘lish vaqtini qisqartirish vaqtini qisqartirish uchun pasayish va jo‘nash marshrut yo‘nalishlarini qayta ishlash.

Ushbu chora-tadbirlar natijasida ushbu yillik ko‘rsatkichlarga erishish:
 400 tonnagacha HK yoqilg'isini tejash va atrof-muhitga 1000 tonnadan ortiq uglerod dioksidi chiqindilarini kamaytirish; yoqilg‘i sarfini kamaytirish va atrof-muhitga chiqindilarni kamaytirish, barcha transport vositalarining 100 foizgacha Evro-4 va undan yuqori standartlarga javob beradigan energiya tejamkorligi va ekologik ko‘rsatkichlari yuqori bo‘lgan gibrid dvigatelli transport vositalariga almashtirish;

yo‘naltirilgan radiostansiyalardan DME uzoq masofani o‘lchash mayoqlari hamda VOR/DME azimutal-uzoq masofani o‘lchash mayoqlari foydasiga butunlay voz kechish orqali elektromagnit ta’sirni 50 foizgacha qisqartirish va energiya sarfini 2,5 baravar kamaytirish yo‘li bilan atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirishga munosib hissa qo‘shish;

quvvat sarfini 2 baravar kamaytirish maqsadida barcha markerli mayoqlarni qo‘nishning DME uzoq masofani o‘lchash mayoqlari bilan almashtirish;

atrof-muhitga elektromagnit nurlanishni kamaytirish va energiya sarfini
10 foizgacha qisqartirish uchun O‘zbekiston Respublikasi aeroportlarini ikkilamchi kuzatuv radiolokatorlari va ADS-B/MLAT tizimlari bilan jihozlash;

O‘ANM barcha hududiy bo‘limlaridagi barcha dizel generatorlarining
100 foizgacha atrof-muhitga emissiyasi kam bo‘lgan zamonaviy va tejamkorlarga almashtirish orqali atmosfera havosiga ifloslantiruvchi moddalarning statsionar manbalaridan emissiyalarni kamaytirish va bu mumkin bo‘lgan joylarda qayta tiklanadigan energiya bilan almashtirish;

energiya samaradorligini oshirishni ta’minlaydigan yangi zamonaviy, innovatsion, shu jumladan xorijiy energiya tejaydigan texnologiyalarni jalb qilish orqali 1,5 MVtgacha bo‘lgan barcha tarkibiy bo‘linmalarda qayta tiklanadigan energiya manbalarini keng miqyosda joylashtirish orqali korxonaning ekologik toza energiyaga o‘tishi;

barcha tarkibiy bo‘linmalarda sug‘orish uchun suv yig‘ish va qayta ishlatish tizimlarini o‘rnatish orqali suv sarflarini kamaytirish;

atrof-muhitni boshqarish tizimini ishlab chiqish va amalga oshirish, bu tashkilotning infratuzilmasi, amaliyotari va xizmatlarining atrof-muhitga bevosita hamda uzoq muddatli ta’sirini boshqarish, chiqindilarni monitoring qilish
va boshqarishni rag‘batlantirish uchun tizimli asos yaratadi;

belgilangan maqsadlarning har biriga erishishda taraqqiyotni monitoring qilish va davriy mashg‘ulotlar o‘tkazish orqali ushbu ma’lumotlarni tarkibiy bo‘linmalar xodimlariga yetkazish.

Shuningdek, samarali ekologik faoliyat va ekologik xavfsizlikni ta'minlash uchun korxonada quyidagi tadbirlar muntazam ravishda amalga oshiriladi:

 O‘ANM obyektlarida, tabiiy massivlarda yashil maydonlarni melioratsiya qilish va ekish bo‘yicha doimiy tadbirlarni o‘tkazish;

tarkibiy bo‘linmalar obyektlarida ekologik nazorat va ekologik xavfsizlikni ta’minlash;

ishning barcha bosqichlarida ilg‘or texnologiyalarni qo‘llash, shu jumladan elektron hujjat aylanishini joriy etish;

 xaridlarni tashkil etishda kontragentlar va investorlar bilan hamkorlikda ekologik omilni hisobga olish;

hosil bo‘lgan ishlab chiqarish va iste’mol chiqindilarini hisobga olish, ularni tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun hujjatlari talablariga muvofiq xavfsiz tarzda to‘plash va utilizatsiya qilishni ta’minlash;

tarkibiy bo‘linmalar obyektlarida avariya holati yuzaga kelishi va atrof muhitga zarar yetkazilishi ehtimolini bartaraf etishga qaratilgan oldini olish
chora-tadbirlari majmuini amalga oshirish;

tarkibiy bo‘linmalarda ekologik xavfsizlik uchun mas’ul bo‘lgan xodimlarning malakasini oshirish, ekologik aktsiyalarda faol ishtirok etish va iqtisodiy va ijtimoiy muhitni rivojlantirishning ekologik tamoyillarini targ‘ib qilish.

 

 

 

4.      Korporativ madaniyatda ekologik yondashuv

 

4.1.   O‘ANM korporativ madaniyatni shakllantirishga alohida e’tibor berib, o‘z xodimlariga ekologik ongli bo‘lish imkoniyatini beradi. O‘ANM tarkibiy bo‘linmalari qog‘ozni tejash, aqlli energiya tejaydigan yoritish tizimlaridan foydalanish va atrof-muhitga salbiy ta'sirni minimallashtirish uchun chiqindilarni alohida yig‘ishni tashkil etish nuqtai nazaridan resurslardan oqilona foydalanishni amalga oshiradi.

 4.2. “Yashil ofis” ekologik yondashuvlari ro‘yxati quyidagilar bilan to‘ldiriladi:

atrof - muhitni muhofaza qilish bo‘yicha yillik tadbirlar rejasini ishlab chiqish;  ta’lim tadbirlarini tashkil etish, O‘ANM joriy etilayotgan ekologik amaliyotlar bo‘yicha axborot materiallarini ishlab chiqish va tarqatish;

 ofis ichida bir marta ishlatiladigan idishlardan foydalanishni rad etish, xavfsiz uy kimyoviy vositalaridan foydalanish;

ma’muriy binolar va uning atrofidagi hududlarni obodonlashtirish;

 atrof-muhit bilan o‘zaro aloqada yangi imkoniyatlarni izlash.

4.3. OANM atrof-muhitga zararli ta’sirni minimallashtirish uchun zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda tabiiy resurslarga hurmatni ommalashtirish bilan bog‘liq loyihalarni amalga oshirmoqda.

 

5.      Manfaatdor tomonlar bilan o‘zaro aloqadorliklar

 

5.1. Manfaatdor tomonlar bilan o‘zaro munosabatlar ushbu qoidani amalga oshirishning ajralmas shartidir.

 O‘ANM barqaror rivojlanish maqsadlariga sherikliksiz erishish mumkin emasligiga ishonchi komil.

5.2. Manfaatdor tomonlarning asosiy guruhlariga quyidagilar kiradi: rahbariyat va ishchilar;

 yetkazib beruvchilar va pudratchilar;

 davlat hokimiyati organlari;

 regulyatorlar;

 aholi;

 Ommaviy axborot vositalari.

 5.3. O‘ANM barcha manfaatdor tomonlar bilan ochiq muloqot olib boradi, manfaatdor tomonlar vakillari uchun eng qulay bo‘lgan aloqa usullari va aloqa kanallarini belgilaydi.

 5.4. O‘ANM ochiqlik va axborot shaffofligiga intiladi va manfaatdor tomonlarning ehtiyojlarini hisobga oladi. Ekologiya sohasidagi faoliyatning turli jihatlari va natijalarini tavsiflovchi monitoring va hisobotlarni tayyorlash muhimligini tan oladi.

 

 

 

 

6.      Atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi
 majburiyatlar va javobgarlik

 

6.1. O‘ANM samarali ekologik faoliyati va ekologik xavfsizligini ta’minlash uchun tarkibiy bo‘linmalar joylashgan hududlarda atrof-muhitning yuqori sifatini ta’minlashga qaratilgan ushbu Nizom jarayonlarini amalga oshirish zarurdir.

6.2. O‘ANM ekologik siyosati O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari talablari va barqaror rivojlanish tamoyillariga muvofiq amalga oshiriladi.

6.3. O‘ANM atrof-muhitga zarar yetkazish ehtimolini istisno qilishga qaratilgan oldini olish choralarini tashkil etish majburiyatini oladi.

6.4. O‘ANM ushbu siyosatni amalga oshirish uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olib, buning uchun zarur bo‘lgan resurslarni ajratish majburiyati va atrof-muhitni muhofaza qilishni ta’minlashni ustuvor vazifalardan biri deb biladi.